(สถิติ+ข้อเท็จจริง ชี้! ’QR โต แต่เงินสดไม่ตาย?’ สะท้อนภาพ…สมรภูมิการเงินห้วงสงกรานต์ เขย่าเกม! แบงก์ไทย)

สงกรานต์ 2569 ไม่ใช่แค่เทศกาลแห่งการเดินทาง แต่คือบททดสอบระบบการเงินไทย เมื่อเงินสดยังต้องสำรองระดับแสนล้าน ขณะที่ QR Code รุกคืบทุกพื้นที่ เมืองท่องเที่ยวกลายเป็นสนามแข่งขันระหว่าง “เงินสด” กับ “ดิจิทัล” และธนาคารต้องวางหมากใหม่เพื่อรักษาสมดุลของทั้งสองโลก

“สงกรานต์” ในปี 2569 ไม่ได้เป็นเพียงเทศกาลแห่งความสุข หากแต่เป็นช่วงเวลาที่สะท้อนโครงสร้างเศรษฐกิจและพฤติกรรมการใช้เงินของคนไทยได้ชัดเจนที่สุด!

ภายใต้การเคลื่อนย้ายของ…ผู้คนจากเมืองสู่ภูมิภาค และการหลั่งไหลของนักท่องเที่ยวต่างชาติ ระบบการเงินทั้งระบบ…ได้ถูกกดดันให้ต้องรองรับความต้องการใช้จ่ายที่พุ่งสูงในช่วงเวลาสั้นๆ

ตัวเลข การสำรองเงินสดของธนาคารพาณิชย์ 6 แห่งในปีนี้ ได้แก่ ธนาคารกรุงเทพ, ธนาคารไทยพาณิชย์, ธนาคารกสิกรไทย, ธนาคารกรุงไทย, ธนาคารกรุงศรีอยุธยา และ ธนาคารทหารไทยธนชาต รวมกันกว่า 124,000 ล้านบาท

ข้อมูลข้างต้น ถือเป็นหลักฐานเชิงประจักษ์สำคัญ ว่า…ระบบเศรษฐกิจไทยยังคงต้องพึ่งพา “เงินสด” อย่างมีนัยสำคัญ แม้ในอีกด้านหนึ่ง การชำระเงินผ่าน QR Code จะเติบโตอย่างก้าวกระโดดก็ตาม

ภาพที่เกิดขึ้น! จึงไม่ใช่การแทนที่กัน ระหว่าง…เงินสดกับดิจิทัล แต่เป็น “การอยู่ร่วมกัน” ของ “2 ระบบ” ที่มีบทบาทต่างกันอย่างชัดเจน

ในเมืองใหญ่และพื้นที่เศรษฐกิจหลัก การใช้จ่ายผ่าน QR Code โดยเฉพาะระบบ PromptPay ได้กลายเป็นพฤติกรรมหลักของผู้บริโภค

คนรุ่นใหม่แทบไม่จำเป็นต้องพกเงินสด ร้านค้าขนาดเล็กสามารถรับเงินได้โดยไม่ต้องลงทุนในเครื่องรับบัตร ขณะที่ต้นทุนของธนาคารในการจัดการเงินสดก็ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ

อย่างไรก็ตาม เมื่อเข้าสู่ช่วงเทศกาลสงกรานต์ พฤติกรรมดังกล่าวกลับไม่ได้ครอบคลุมทั้งระบบ

เศรษฐกิจฐานรากในต่างจังหวัด ยังคงใช้เงินสดเป็นเครื่องมือหลัก ไม่ว่าจะเป็น…ตลาดชุมชน ร้านค้าท้องถิ่น หรือ แม้แต่กิจกรรมทางวัฒนธรรม เช่น…การทำบุญหรือการให้เงินแก่ญาติผู้ใหญ่

สิ่งเหล่านี้…ล้วนเป็นบริบทที่ QR Code ยังไม่สามารถเข้าไปแทนที่ได้อย่างสมบูรณ์

ยิ่งไปกว่านั้น เมืองท่องเที่ยวสำคัญของไทย เช่น ภูเก็ต เชียงใหม่ หรือพัทยา กลับกลายเป็นพื้นที่ที่ความซับซ้อนของระบบการชำระเงินเพิ่มสูงขึ้นอีกระดับหนึ่ง จากการผสมผสานของนักท่องเที่ยวหลากหลายกลุ่ม

นักท่องเที่ยวจากจีนและบางประเทศในเอเชียสามารถใช้ระบบชำระเงินดิจิทัลที่เชื่อมโยงกับ QR Code ได้อย่างสะดวก โดย…นักท่องเที่ยวจีนใช้จ่ายผ่าน Alipay / WeChat Pay ส่วน นักท่องเที่ยวอาเซียน สามารถเชื่อมระบบการเงินผ่าน PromptPay ได้เลย

ส่งผลให้การใช้เงินสดในกลุ่มนี้…ลดลงอย่างชัดเจน!

ขณะที่ นักท่องเที่ยวจากยุโรปและอเมริกา ยังคงนิยมใช้เงินสดเป็นหลัก ผ่านการแลกเงินตราต่างประเทศและนำมาใช้จ่ายในประเทศ

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น ก็คือ “ความต้องการเงินสดไม่ได้ลดลงตามการเติบโตของ QR Code อย่างที่คาดหวัง” แต่กลับมีลักษณะเป็น…การกระจายตัวเชิงพื้นที่และเชิงกลุ่มผู้ใช้มากขึ้น ตามสัดส่วนของนักท่องเที่ยวตะวันตกที่เพิ่มขึ้น

ในมุมของธนาคารพาณิชย์ ความท้าทายนี้ จึงไม่ได้อยู่ที่การเพิ่มหรือลดปริมาณเงินสดเพียงอย่างเดียว หากแต่อยู่ที่การบริหารจัดการ “ตำแหน่งของเงินสด” ให้สอดคล้องกับพฤติกรรมการใช้จ่ายที่แตกต่างกัน

การเติมเงินในตู้ ATM ไม่ได้เป็นเพียงการเพิ่มปริมาณ แต่ต้องคำนึงถึงความถี่และทำเลที่ตั้ง ตู้ ATM ในแหล่งท่องเที่ยวต้องได้รับการเติมเงินถี่ขึ้น ขณะที่ บางพื้นที่ในเมือง อาจสามารถลดปริมาณลงได้

นี่คือ…การเปลี่ยนผ่านจากการบริหารแบบ “ปริมาณรวม” ไปสู่ “การจัดสรรเชิงกลยุทธ์”

ในขณะเดียวกัน ธนาคารพาณิชย์เอง ยังคงต้องรักษาเสถียรภาพของระบบการเงินโดยรวม ภายใต้การกำกับดูแลของ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.)

การที่ตู้ ATM ขาดเงินสดในช่วงเทศกาลอาจไม่ใช่เพียงปัญหาด้านบริการ แต่สามารถกระทบต่อความเชื่อมั่นของประชาชนในระบบการเงินได้โดยตรง

ดังนั้น การสำรองเงินสดในระดับสูง! จึงไม่ใช่เพียงการตอบสนองต่อความต้องการใช้จ่าย แต่ยังเป็น “เครื่องมือรักษาเสถียรภาพ” ของระบบ ได้อีกด้วย

กับ…ภาพใหญ่ ระหว่างการจัดเทศกาลสงกรานต์ปี 2569 นี้ ได้กำลังสะท้อนให้เห็นว่า…ประเทศไทยกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่ระบบการชำระเงินแบบผสม (Hybrid Payment System) ที่เงินสดและดิจิทัลต้องทำงานร่วมกันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

QR Code กำลังเข้ามามีบทบาทในการลดต้นทุน เพิ่มความสะดวก และขยายโอกาสทางเศรษฐกิจ ขณะที่ “เงินสด” ยังคงทำหน้าที่เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญในพื้นที่ที่ดิจิทัลยังเข้าไม่ถึง หรือในบริบทที่เทคโนโลยีไม่สามารถแทนที่ได้

คำถามตัวโต ๆ จึงไม่ใช่แค่ว่า “เงินสดจะหายไปเมื่อไร?” แต่มันควรจะเป็นว่า…“ระบบการเงินจะปรับตัวอย่างไร? ให้รองรับทั้ง 2 โลกได้อย่างมีประสิทธิภาพ!!!” มากกว่า

และใน สมรภูมิการเงินช่วงสงกรานต์ คำตอบนั้น ได้เริ่มปรากฏชัดแล้วว่า…

แม้ QR จะเติบโตอย่างรวดเร็ว แต่เงินสด…ยังคงมีชีวิต และยังจำเป็นต่อเศรษฐกิจไทยอย่างยิ่ง ด้วยประการฉะนี้ นี่เอง!!!.