• เสาร์ 21 พฤศจิกายน 2569 เวลา 08:31 น.

จีนรับลูกไทย ลุยแก้สารพิษข้ามแดน

BREAKING NEWS POLITICAL

(‘สี จิ้นผิง’ ยืนยันไม่หนุนกิจกรรมก่อมลพิษ เปิดทาง 3 ชาติร่วมตรวจต้นตอ จับตาผลเจรจา 24–26 พ.ย.)

ปัญหาสารพิษปนเปื้อนแม่น้ำข้ามพรมแดนขยับสู่โต๊ะเจรจาระดับผู้นำ หลังนายกรัฐมนตรีไทยหารือประธานาธิบดีจีน ได้รับคำยืนยันพร้อมสนับสนุนการแก้ไขปัญหา เตรียมเปิดวงหารือไทย–เมียนมา พร้อมจีนเข้าร่วมด้านวิชาการ ขณะที่รัฐบาลเร่งตรวจสอบแหล่งกำเนิดสารหนู จัดหาน้ำสะอาดและคัดกรองพื้นที่เกษตร ท่ามกลางโจทย์สำคัญว่าจะหยุดมลพิษจากต้นทางได้จริงเพียงใด

จีนส่งสัญญาณ ไม่หนุนกิจกรรมก่อมลพิษ :

วานนี้ (20 พฤศจิกายน 2569) นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรมว.มหาดไทย เปิดเผยภายหลัง การหารือทวิภาคีกับนายสี จิ้นผิง ประธานาธิบดีสาธารณรัฐประชาชนจีน ที่เมืองเซินเจิ้น ว่า ไทยได้ยกระดับปัญหามลพิษและสารปนเปื้อนในแม่น้ำที่ส่งผลกระทบต่อไทยและเมียนมาเข้าสู่การหารือระดับผู้นำ

นายกรัฐมนตรี ระบุว่า ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ยืนยันชัดเจนว่าจีนไม่สนับสนุนการกระทำใดที่ก่อให้เกิดมลพิษหรือสารพิษในแหล่งน้ำและสิ่งแวดล้อม พร้อมสนับสนุนความร่วมมือด้านเทคนิคเพื่อตรวจสอบและแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบ

ด้าน นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรมว.ต่างประเทศ เปิดเผยว่า ผู้นำจีนรับทราบว่าอาจมีภาคเอกชนจีนเกี่ยวข้องกับกิจกรรมที่ก่อปัญหา แต่ยืนยันไม่สนับสนุนการดำเนินการที่ผิดกฎหมายหรือไม่ได้มาตรฐาน โดยไทยยึดแนวทางแก้ปัญหาด้วยความร่วมมือ ไม่มุ่งกล่าวโทษประเทศใด

เปิดวง 3 ชาติ ใช้วิทยาศาสตร์หาต้นตอ :

กระทรวงการต่างประเทศเตรียมเปิดการหารือกับเมียนมาในวันที่ 24 พฤศจิกายน ก่อนประชุมคณะทำงานสองฝ่ายวันที่ 25–26 พฤศจิกายน โดย เอกอัครราชทูตจีนประจำประเทศไทยจะเข้าร่วมหารือในวันที่ 24 พฤศจิกายน พร้อมความร่วมมือทางวิชาการจากสถาบันจีนและมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง

รัฐบาลไทยเสนอให้จัดตั้งกลไกด้านเทคนิคร่วมกันเพื่อตรวจสอบและหยุดยั้งสารพิษตั้งแต่แหล่งกำเนิด โดยใช้ข้อมูลตรวจวัดคุณภาพน้ำของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ร่วมกับการวิเคราะห์ไอโซโทปของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เพื่อช่วยระบุแหล่งที่มาของสารหนู

ขณะเดียวกัน ไทยเสนอให้นำปัญหามลพิษข้ามพรมแดนเข้าสู่กรอบความร่วมมือแม่โขง–ล้านช้าง (MLC) ในการประชุมที่เมืองกุ้ยหลิน เดือนธันวาคม เพื่อยกระดับการแก้ไขปัญหาจากความร่วมมือเฉพาะหน้าไปสู่กลไกระดับภูมิภาค

เร่งป้องกันประชาชน คุมความเสี่ยงเกษตร :

นายยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรมว. อว. ระบุว่า วันที่ 22 พฤศจิกายน จะระดมนักวิชาการทั่วประเทศพิจารณาแนวทางฝายชะลอน้ำและระบบดักตะกอน ขณะที่รัฐบาลเร่งติดตั้งระบบกรองน้ำชุมชนในพื้นที่เสี่ยงจังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ รวมถึงอำเภอฝางและแม่อาย

กรมชลประทานสำรองน้ำฉุกเฉินในอ่างเก็บน้ำ 3 แห่ง รวม 22.5 ล้านลูกบาศก์เมตร และมีการแจกจ่ายน้ำสะอาดแล้วกว่า 100,000 ลิตร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เร่งตรวจตัวอย่างพืช ดิน และน้ำ เพื่อจัดทำแผนที่เกษตรแบ่งพื้นที่เสี่ยงเป็นสีแดง เหลือง และเขียว ตั้งเป้าแล้วเสร็จภายในวันที่ 15 ธันวาคม 2569 เริ่มจากอำเภอแม่อายและจังหวัดเชียงราย พร้อมผลักดันการรับรองมาตรฐาน GAP ในพื้นที่ปลอดภัย และพัฒนาแพลตฟอร์มออนไลน์เผยแพร่ผลตรวจคุณภาพน้ำอย่างต่อเนื่อง

ด้าน กระทรวงอุตสาหกรรมเตรียมพิจารณามาตรการควบคุมการส่งออกผลิตภัณฑ์หรือสารที่อาจนำไปใช้ในกิจกรรมเหมืองแร่ซึ่งสร้างผลกระทบต่อไทย รวมถึงเพิ่มระบบตรวจสอบแหล่งที่มาของแร่ที่นำเข้าประเทศ

สารหนูถึงเลย–บึงกาฬ เร่งสอบสวนโรค :

สถานการณ์ด้านสุขภาพยังต้องติดตามใกล้ชิด โดยจังหวัดเลยสุ่มตรวจปัสสาวะประชาชนกลุ่มเสี่ยง 76 ราย พบ 5 รายมีค่าสารหนูเกินเกณฑ์ ขณะนี้อยู่ระหว่างสอบสวนโรคเชิงลึก

ส่วนจังหวัดบึงกาฬ เจ้าหน้าที่สาธารณสุขลงพื้นที่สอบสวนประชาชนและเกษตรกร 6 รายที่พบค่าสารหนูรวมในปัสสาวะเกินเกณฑ์อ้างอิง แต่ยังไม่พบผู้ป่วยจากพิษสารหนู

ทั้งนี้ ผลตรวจสารหนูในร่างกายที่เกินเกณฑ์ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าเกิดจากมลพิษในแม่น้ำหรือกิจกรรมเหมืองแร่โดยตรง จำเป็นต้องตรวจสอบชนิดสาร เส้นทางการรับสัมผัส และปัจจัยแวดล้อมประกอบ

การทูตเปิดประตู แต่หลักฐานต้องเปิดทาง :

มุมการวิเคราะห์ในเชิงยุทธศาสตร์…การที่ทางการจีนยืนยันไม่สนับสนุนกิจกรรมก่อมลพิษ ถือเป็น…ความคืบหน้าทางการทูต เพราะช่วย…เปิดพื้นที่ให้ไทย เมียนมา และจีนร่วมตรวจสอบปัญหาโดยลดแรงเผชิญหน้าระหว่างประเทศ

แต่คำรับปากของคน “ระดับผู้นำ” ยังไม่เท่ากับ…การหยุดมลพิษจริง!!!

ดังนั้น โจทย์สำคัญ ก็คือ…การเข้าถึงพื้นที่ต้นทาง ตรวจสอบกิจกรรมเหมืองแร่ และสร้างกลไกแลกเปลี่ยนข้อมูลที่ทุกฝ่ายยอมรับ หากไทยสามารถใช้หลักฐานทางวิทยาศาสตร์เชื่อมโยงกับการเจรจาได้สำเร็จ จะเป็นโอกาสยกระดับบทบาทไทยในการจัดการสิ่งแวดล้อมข้ามพรมแดน

ขณะเดียวกัน จีนและเมียนมาก็มีโอกาสสร้างความเชื่อมั่นผ่านความร่วมมือที่ตรวจสอบผลได้จริง!!!

หยุดมลพิษให้ได้ ก่อนต้นทุนลุกลาม :

ผลกระทบของสารปนเปื้อน ไม่ได้จำกัดอยู่ที่คุณภาพน้ำ แต่เชื่อมโยงถึงสุขภาพประชาชน ต้นทุนผลิตน้ำประปา ความเชื่อมั่นสินค้าเกษตร การท่องเที่ยว และรายได้ชุมชน

หากแก้ปัญหาไม่ทัน ความเสียหายอาจขยายตัวเกินกว่าต้นทุนป้องกันหลายเท่า รัฐบาลจึงต้องดำเนินมาตรการ 2 ระดับควบคู่กัน นั่นคือ…

ป้องกันประชาชนจากการรับสัมผัสสารพิษทันที และร่วมกับประเทศต้นทางหยุดการปล่อยมลพิษอย่างจริงจัง โดยเฉพาะ การควบคุมกิจกรรมเหมืองแร่และการจัดการน้ำเสีย

ส่วนมาตรการดักตะกอนต้องผ่านการประเมินทางวิทยาศาสตร์ก่อนใช้งาน เพื่อไม่ให้กลายเป็นการสะสมสารพิษหรือสร้างปัญหาสิ่งแวดล้อมรูปแบบใหม่

เปลี่ยนวิกฤตเป็นระบบความมั่นคงทางน้ำ :

ทางออกระยะยาว จึงควรเริ่มจาก…การจัดตั้งกลไกติดตามคุณภาพน้ำข้ามพรมแดนที่มีผู้เชี่ยวชาญทั้ง 3 ประเทศร่วมรับผิดชอบ กำหนดจุดตรวจวัด มาตรฐานข้อมูล ระบบแจ้งเตือน และขั้นตอนแก้ไขเมื่อพบความผิดปกติ

พร้อมเผยแพร่ข้อมูลที่ประชาชนเข้าใจและตรวจสอบได้

ดังนั้น ในการประชุมวันที่ 24–26 พฤศจิกายน จึงควรมีผลลัพธ์อย่างน้อยเป็นกรอบความร่วมมือด้านเทคนิค แผนตรวจสอบต้นทาง และกำหนดเวลาติดตามความคืบหน้า ก่อนขยายผลผ่านเวทีแม่โขง–ล้านช้างในเดือนธันวาคม

ความสำเร็จของรัฐบาลไทยครั้งนี้จึงไม่ควรวัดจากการได้รับคำรับปากของผู้นำจีนเท่านั้น แต่ต้องวัดจากวันที่ประชาชนมั่นใจได้ว่าน้ำที่ใช้ปลอดภัย เกษตรกรกลับมาประกอบอาชีพได้ และสารพิษจากต้นทางถูกควบคุมอย่างเป็นรูปธรรม!!??.