• อังคาร 17 พฤศจิกายน 2569 เวลา 13:23 น.

แบงก์ชาติ อิสระแค่ไหน?

BREAKING NEWS STRATEGIES

(‘วิทัย’ ห่วงปมพ้นเก้าอี้ – ‘สมชัย’ จี้แก้กฎหมาย – ‘เอกนิติ’ รอข้อยุติจากบอร์ด)

จาก ‘ศึกความคิด’ สู่คำถามเรื่องอำนาจ เมื่อประธานบอร์ดเร่งทบทวนกฎหมาย ผู้ว่าการ ธปท. เตือนถึงผลของการผูกคะแนนประเมินกับการพ้นตำแหน่ง ขณะที่คลังยืนยันจะรอให้บอร์ดตกผลึก แล้วเส้นแบ่งระหว่างการตรวจสอบกับการกดดันนโยบายควรอยู่ตรงไหน?

จากผลงานสู่กติกา

บทความ ‘ศึกความคิด’ เขย่า! แบงก์ชาติ? (https://yutthasartonline.com/strategies/183302) ของยุทธศาสตร์ออนไลน์ เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2569ที่ว่า…มาตรการของธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) หรือแบงก์ชาติ…ช่วยให้เงินทุนไปถึงธุรกิจที่ต้องการได้เพียงใด? หลังจาก ดร.สมชัย สัจจพงษ์ ประธานกรรมการ ธปท. ตั้งคำถามเรื่อง…สินเชื่อ SME ที่หดตัวและความล่าช้าในการทบทวนกฎหมาย?

ขณะที่ นายวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการ ธปท. โพสต์ผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว…เปิดผลงาน 18 โครงการ ทั้งด้านแก้หนี้ เพิ่มโอกาสเข้าถึงทุน สร้างความเป็นธรรมทางการเงิน และสกัดเงินเทา

คำชี้แจงจากวงแถลงข่าวร่วมกันของ…ผู้ว่าการและคณะผู้บริหาร ธปท. เมื่อช่วงบ่ายในวันเดียวกัน (16) ทำให้เห็นอีกประเด็นที่มี “ผล” ยาวกว่าผลงานรอบปี นั่นคือ…

ใครควรมีอำนาจกำหนดเงื่อนไขการอยู่ในตำแหน่งของผู้ว่าการ? และ จะใช้อำนาจนั้นอย่างไรเมื่อเกิดความเห็นต่างด้านนโยบาย?

แม้ นายวิทัย จะยืนยันหนักแน่นว่า…ไม่มีความขัดแย้งภายใน ธปท. แต่ข้อถกเถียงเรื่องกติกายังต้องการคำตอบจากบอร์ด  

รับทราบแค่ไหน? :

ฝั่ง ประธานบอร์ด ระบุว่า…การทบทวนกฎหมายสำคัญ 3 ฉบับ เดินหน้าช้ากว่าที่คาด ทั้ง พ.ร.บ.ธปท. กฎหมายธุรกิจสถาบันการเงิน และกฎหมายเงินตรา พร้อมเสนอให้ “เปิดมุมมอง” จากภายนอก ในการศึกษา

ขณะที่ ฝ่ายบริหาร ธปท. ชี้แจงว่า…เมื่อวันที่ 25 มิถุนายน 2568 บอร์ดมีมติรับทราบผลประเมินตามรอบ ซึ่งสรุปว่า…พ.ร.บ.ธปท. ฉบับปัจจุบันยังเหมาะสม

และตามคำชี้แจงของ ฝ่ายบริหาร ธทป. ระบุชัดว่า…บอร์ดยังไม่มีมติเห็นชอบให้แก้กฎหมายฉบับนี้ ต่อมาฝ่ายบริหารจึงตั้งคณะทำงานภายในเพื่อศึกษาประเด็นที่หยิบยกขึ้นเพิ่มเติม

คำชี้แจงครั้งนี้ ช่วยขยายความจากบทความเมื่อวาน (16) นั่นเพราะ…การรับทราบผลประเมินตามรอบ การศึกษาเพิ่มเติม และการเห็นชอบให้แก้กฎหมาย เป็นคนละขั้นตอนกัน

เมื่อ 2 ฝ่ายอธิบายความคืบหน้าต่างกัน!!?? สิ่งที่ควรจับตาต่อไป นั่นก็คือ…แล้ว บอร์ด ธปท.จะกำหนดขอบเขตการศึกษาครั้งต่อไปอย่างไร? และ จะเปิดให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเข้ามาให้ข้อมูลในขั้นตอนไหน?

ประเมินถึงขั้นพ้นเก้าอี้? :

ในบรรดาประเด็นที่ คณะทำงานศึกษา ตั้งแต่…บทบาทบอร์ดในการคัดเลือกผู้ว่าการ ธปท. ไปจนถึง การเสนอชื่อกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ

เรื่องที่อาจเปลี่ยนแรงจูงใจของ ผู้ว่าการ ธปท. มากที่สุด! นั่นคือ…การเชื่อมผลประเมินการทำงาน เข้ากับ…เหตุพ้นตำแหน่งก่อนครบวาระ

นายวิทัย เห็นว่า…การผูก 2 เรื่องนี้เข้าด้วยกันอาจเปิดช่องให้เกิด “แรงกดดัน” จาก “ฝ่ายการเมือง” หรือจาก “กลุ่มผลประโยชน์”

โดยเฉพาะ ในช่วงที่การตัดสินใจด้านการเงิน…มีผู้ได้และผู้เสียประโยชน์ต่างกัน!!!

สมมติว่า…เศรษฐกิจชะลอ พร้อมกับแรงกดดันด้านราคา ฝ่ายหนึ่ง…อาจให้น้ำหนักกับการลดต้นทุนทางการเงิน อีกฝ่าย…อาจกังวลว่าการผ่อนนโยบายเร็วเกินไปจะสร้างปัญหาตามมา หากหลักเกณฑ์ประเมินกำหนดกว้างจนตีความได้ตามความพอใจต่อผลการตัดสินใจ

ผู้ว่าการ ธปท. ย่อมต้องคำนึงถึงผลต่อวาระของตนด้วย ทั้งที่การประเมินควรพิจารณาคุณภาพของข้อมูล เหตุผลที่ใช้ตัดสินใจ และการอธิบายต่อสาธารณะ ควบคู่กับผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริง

ข้อสังเกตอีกด้าน คือ ดร.สมชัย ยังประเมินว่า…นายวิทัยผ่านการประเมินผลงาน พร้อมวิจารณ์เรื่อง…การผลักดันแก้กฎหมายและประสิทธิผลของเครื่องมือกำกับสินเชื่อ SME

คำถามเรื่อง “เหตุพ้นตำแหน่ง” จึงควรพิจารณาจาก…ผลของกติกาที่จะใช้กับ ผู้ว่าการ ธปท.ในอนาคต ด้วย

กระทรวงการคลังรักษาระยะ :

ด้าน ดร.เอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ รองนายกรัฐมนตรีและรมว.คลัง ยืนยันว่า…รัฐบาลยึดหลักความเป็นอิสระของธนาคารกลางและจะรอให้ ธปท. หารือจนได้ข้อยุติ หากมีข้อเสนอแก้กฎหมายจึงส่งผ่านสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) ให้กระทรวงการคลังพิจารณาตามขั้นตอน

พร้อมยก…การหารือเป้าหมายเงินเฟ้อปี 2570 เป็นตัวอย่างของการประสานงานระหว่างคลังกับ ธปท.

การหารือ เป้าหมายเงินเฟ้อ ทำให้เห็น…ขอบเขตของการทำงานร่วมกันอย่างเป็นรูปธรรม! คลังกับ ธปท. สามารถตกลงกรอบเป้าหมายร่วมกันได้

ส่วน ความน่าเชื่อถือของกรอบนั้น ขึ้นอยู่กับว่า…เมื่อถึงเวลาต้องเลือกใช้เครื่องมือ ผู้รับผิดชอบสามารถตัดสินใจตามข้อมูลและอธิบายเหตุผลต่อสาธารณะได้เพียงใด?

จุดยืน! ของ ดร.เอกนิติ จึงมี…น้ำหนักต่อทั้งกระบวนการแก้กฎหมายและการทำงานร่วมกันหลังจากนี้

สินเชื่อวัดที่คนได้ทุน :

ดร.สมชัย ได้เสนอให้ ธปท. สุ่มตรวจกรณีปฏิเสธสินเชื่อของธนาคารพาณิชย์ที่มีอัตราปฏิเสธสูงผิดปกติ เพื่อดูว่ากระบวนการพิจารณาเป็นไปตามมาตรฐานหรือไม่?

ขณะที่ นายวิทัย ชี้ว่า…ปัญหาสินเชื่อ SME มีเครื่องมือแก้ไขของตัวเอง และการทบทวน พ.ร.บ.ธปท. เป็นคนละเรื่องกับการแก้ปัญหานี้

ฝ่ายบริหาร ธปท. ยังระบุอีกว่า…กฎหมายธุรกิจสถาบันการเงินมีโจทย์เร่งด่วนของตัวเอง นั่นก็คือ…การปรับการกำกับผู้ให้บริการทางการเงินที่มิใช่ธนาคาร หรือ Non-bank ให้ทันกับขนาดและความซับซ้อนของธุรกิจ

สำหรับ ผู้ประกอบการ “ผลลัพธ์” ที่ควรจับตามอง ก็คือ…กิจการที่มีศักยภาพแต่เคยเข้าไม่ถึงทุน ได้สินเชื่อเพิ่มกี่ราย และมีต้นทุนกู้ยืมกับคุณภาพการชำระหนี้เป็นอย่างไร?

การเปิดเผยผลในระดับนี้ จะช่วยให้ประเมินได้ว่า…มาตรการเพิ่มสินเชื่อเข้าถึงกิจการที่ติดข้อจำกัดจริงเพียงใด? และปัญหาอยู่ตรงไหน? ระหว่าง…ข้อมูลที่ใช้พิจารณา หลักประกัน ความเสี่ยงของกิจการ หรือกระบวนการอนุมัติของผู้ให้กู้

บทพิสูจน์อยู่ที่บอร์ด :


ความคืบหน้าที่ มีความหมายหลังการแถลงของฝ่ายบริหาร ธปท. ก็คือ…บอร์ด ธปท.จะระบุได้หรือไม่ว่า…

กฎหมายมาตราใดสร้างข้อจำกัดในการทำงาน? มีหลักฐานอะไรและข้อเสนอใหม่จะเปลี่ยนดุลอำนาจอย่างไร?

หาก “ข้อจำกัด” อยู่ที่…การกำกับผู้ให้บริการทางการเงิน ทางแก้ ก็ต้อง…ตอบโจทย์การกำกับโดยตรง!

ถ้าจะ ปรับหลักเกณฑ์ประเมินผู้ว่าการ ธปท. แล้ว บอร์ด ธปท. ต้องอธิบายให้ได้ว่า…ใครเป็นผู้ประเมิน? ใช้เกณฑ์ใด? และ มีหลักประกันอะไร? เมื่อ…ผู้ว่าการ ธปท. ตัดสินใจต่างจากผู้ประเมิน!!??

สำหรับ…แบงก์ชาติ ความไว้วางใจต้องอาศัยทั้ง อิสระที่จะตัดสินใจในวันที่นโยบายไม่เป็นที่นิยม และ ความรับผิดชอบที่จะเปิดข้อมูลให้ตรวจสอบว่าการตัดสินใจนั้นให้ผลอย่างไร?

รอบต่อไป! จึงอยู่ที่ “คำตอบ” ของบอร์ด ธปท. ว่า…“กติกาใหม่” นี้ จะรักษาอิสระในการตัดสินใจของผู้ว่าการ ธปท. พร้อมเปิดให้สาธารณะตรวจสอบเหตุผลและผลของนโยบายได้อย่างไร?.