จุดยืนไทย! ในวิกฤตโลกหลายสมรภูมิ

(นายกฯจีนเยือนไทย ลงนาม 8 ข้อตกลง จับตา! ‘ดุลมหาอำนาจ’ และยุทธศาสตร์ไทย)

เปิด “โจทย์ใหญ่” ไทยจะรักษาดุลมหาอำนาจและผลประโยชน์ชาติอย่างไร ท่ามกลางภาวะโลกเผชิญศึกภูมิรัฐศาสตร์ สงครามการค้าและภัยไซเบอร์ ขณะที่ นายกฯ จีนเยือนไทย ขยายความร่วมมือเศรษฐกิจ–ความมั่นคง

ท่ามกลางโลกที่เผชิญความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ สงครามการค้า การแข่งขันเทคโนโลยี และภัยไซเบอร์! การเยือนไทยของนายกรัฐมนตรีจีน ไม่เพียงเปิดโอกาสทางเศรษฐกิจและความมั่นคง แต่ยังสะท้อนโจทย์ใหญ่ของนโยบายต่างประเทศไทย ว่า…

ไทยจะรักษาความสัมพันธ์กับมหาอำนาจอย่างไร? โดยไม่สูญเสียอิสระทางยุทธศาสตร์ และเปลี่ยนความร่วมมือให้เป็นประโยชน์ต่อประเทศได้จริงเพียงใด?

โลกหลายสมรภูมิ ไทยเผชิญโจทย์ใหม่ :

สถานการณ์โลกในปัจจุบัน ไม่ได้มีเพียง…สงครามทางทหาร แต่ยังขยายสู่การแข่งขันด้านการค้า พลังงาน เทคโนโลยี และข้อมูลข่าวสาร ความขัดแย้งรัสเซีย–ยูเครน สถานการณ์ตะวันออกกลาง ความตึงเครียดระหว่างสหรัฐอเมริกากับจีน ตลอดจน ภัยอาชญากรรมไซเบอร์

ทั้งหมด…ล้วนส่งผลต่อความมั่นคงและเศรษฐกิจระหว่างประเทศ!!!

การเคลื่อนกำลังทางเรือของสหรัฐฯ ไปยังภูมิภาคตะวันออกกลาง ท่ามกลางความขัดแย้งกับอิหร่าน ยิ่งสะท้อน…ความเปราะบางของสถานการณ์โลก ขณะที่ จีนมีความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและยุทธศาสตร์กับรัสเซียและอิหร่านในหลายด้าน

แม้สิ่งนี้ จะไม่ได้หมายความว่า…ทั้ง 3 ประเทศเป็นพันธมิตรทางทหารอย่างเป็นทางการ

สำหรับประเทศไทย ความขัดแย้งเหล่านี้…ไม่ใช่เรื่องไกลตัว เพราะอาจส่งผลต่อราคาพลังงาน ต้นทุนขนส่ง การส่งออก การลงทุน และความปลอดภัยทางไซเบอร์

คำถามสำคัญ จึงไม่ใช่เพียง…ไทยจะรักษาความเป็นกลางได้อย่างไร? แต่รวมถึงจะกำหนดบทบาทของตนเองอย่างไร?ในโลกที่ความสัมพันธ์ระหว่างมหาอำนาจซับซ้อนขึ้นทุกขณะ

นายกฯ จีนเยือนไทย มากกว่า 8 ข้อตกลง :

การเดินทางเยือนประเทศไทยอย่างเป็นทางการ ของ นายหลี่ เฉียง นายกรัฐมนตรีสาธารณรัฐประชาชนจีน ระหว่างวันที่ 13–15 พฤศจิกายน 2569 ตามคำเชิญของ นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีไทย ถือเป็นอีกก้าวของการกระชับความสัมพันธ์ระหว่าง 2 ประเทศ

วันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 ผู้นำทั้ง 2 ประเทศ ร่วมเป็นสักขีพยานการลงนามและแลกเปลี่ยนเอกสารความร่วมมือ 8 ฉบับ ครอบคลุม…ความมั่นคงระดับโลก มาตรฐานชั่งตวงวัด การส่งออกทุเรียนและสละ ความปลอดภัยอาหาร อุตสาหกรรมยานยนต์ อาชีวศึกษา และงานกงสุล

ในมิติเศรษฐกิจ ความร่วมมือดังกล่าว “เปิดโอกาส” ให้สินค้าเกษตรไทยเข้าถึงตลาดจีนมากขึ้น โดยเฉพาะ การรักษาตลาดทุเรียนและการเปิดตลาดสละสด ขณะที่ อุตสาหกรรมยานยนต์ครอบคลุมรถยนต์ไฟฟ้า แบตเตอรี่ เทคโนโลยีอัจฉริยะ และห่วงโซ่อุปทาน

นอกจากนี้ ผู้นำทั้ง 2 ยังหารือเรื่องการลงทุนในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีขั้นสูง การเชื่อมโยงระบบรางจีน–ลาว–ไทย การชำระเงินข้ามพรมแดน และการขยายตลาดสินค้าไทย รวมถึงการติดตามการซื้อขายข้าวไทย 500,000 ตัน

แน่นอนว่า…ข้อตกลงเหล่านี้ ยังต้องติดตามผลการปฏิบัติ โดยเฉพาะการถ่ายทอดเทคโนโลยี การใช้ชิ้นส่วนภายในประเทศ การจ้างงาน และผลประโยชน์ที่เกษตรกรกับผู้ประกอบการไทยจะได้รับจริง

ความมั่นคงไทย–จีน กับสมการมหาอำนาจ :

ประเด็นที่มี “นัยทางการเมืองระหว่างประเทศ” นั่นก็คือ…การลงนามความร่วมมือภายใต้ข้อริเริ่มด้านความมั่นคงระดับโลก หรือ Global Security Initiative (GSI) ซึ่งจีนเป็นผู้ผลักดัน

ขณะเดียวกัน ไทยและจีนเตรียมจัดการประชุมรัฐมนตรีต่างประเทศและรัฐมนตรีกลาโหมในรูปแบบ 2+2 ครั้งแรกช่วงต้นปี 2570 พร้อมจัดทำแผนปฏิบัติการร่วมระยะ 5 ปี และต่อยอดความร่วมมือด้านความมั่นคงไซเบอร์

ทั้ง 2 ฝ่าย ยังให้ความสำคัญกับ…การปราบปรามอาชญากรรมข้ามชาติ โดยเฉพาะ ขบวนการหลอกลวงออนไลน์ การแลกเปลี่ยนข้อมูลสืบสวน และการติดตามเส้นทางการเงินผิดกฎหมาย

แม้ความร่วมมือดังกล่าว ได้เสะท้อนความสัมพันธ์ไทย–จีนที่ขยายจากเศรษฐกิจสู่กลไกความมั่นคงอย่างเป็นระบบมากขึ้น กระนั้น ก็ไม่ได้หมายความว่า…

ไทยกำลังเปลี่ยนขั้วหรือเข้าร่วมพันธมิตรทางทหารกับจีน!!!

ประเด็นที่ต้องพิจารณาคือ…ไทยจะกำหนดขอบเขตความร่วมมือด้านความมั่นคงและข้อมูลอย่างไร? เพื่อรักษาผลประโยชน์แห่งชาติ ควบคู่กับความสัมพันธ์ด้านความมั่นคงที่มีอยู่กับสหรัฐฯ และประเทศอื่น

รักษาสมดุล หรือสร้างอิสระทางยุทธศาสตร์ :

ข้อเท็จจริงที่โลกก็รู้?…ประเทศไทยมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับจีนทั้งด้านการค้า การลงทุน และการท่องเที่ยว ขณะเดียวกัน สหรัฐฯ ญี่ปุ่น สหภาพยุโรป และประเทศสมาชิกอาเซียน ต่างมีความสำคัญต่อเศรษฐกิจและความมั่นคงของไทย

ในสภาพแวดล้อมเช่นนี้ การดำเนินนโยบายต่างประเทศ จึงไม่อาจพิจารณาเพียงการเลือกข้างหรือไม่เลือกข้าง แต่ต้องคำนึงถึงความสามารถในการตัดสินใจอย่างเป็นอิสระตามผลประโยชน์ของประเทศ

แนวคิดอิสระทางยุทธศาสตร์ หรือ Strategic Autonomy จึงเป็นหนึ่งในทางเลือกที่ควรนำมาพิจารณา โดยไทยสามารถร่วมมือกับจีนในเรื่องเศรษฐกิจและการปราบอาชญากรรม ขณะเดียวกันยังรักษาความร่วมมือกับสหรัฐฯ และประเทศอื่นในเรื่องที่มีผลประโยชน์ร่วมกัน

แต่ความเป็นอิสระ ก็ไม่ควรหมายถึงการหลีกเลี่ยงการแสดงจุดยืนในทุกสถานการณ์ หากเกิดการละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศหรือภัยคุกคามต่อสันติภาพ ไทยยังจำเป็นต้องพิจารณาท่าทีบนหลักอธิปไตย สิทธิมนุษยชน และการแก้ไขข้อพิพาทด้วยสันติวิธี

อาเซียนกับอำนาจต่อรองของไทย :

ท่ามกลางการแข่งขันระหว่าง…มหาอำนาจ อาเซียนยังเป็นกลไกสำคัญที่ไทยสามารถใช้ขยายบทบาททางการทูตและเศรษฐกิจ

ความร่วมมือด้านโครงสร้างพื้นฐาน การค้า การจัดการอาชญากรรมข้ามชาติ และความมั่นคงไซเบอร์ ล้วนมีลักษณะข้ามพรมแดน ซึ่งการดำเนินงานผ่านกลไกภูมิภาคอาจช่วยเพิ่มอำนาจต่อรองและลดความเสี่ยงจากการพึ่งพาประเทศใดประเทศหนึ่งมากเกินไป

ขณะเดียวกัน ไทยต้องเตรียมรับผลกระทบจากความขัดแย้งโลก ทั้งความผันผวนของพลังงาน ห่วงโซ่อุปทาน และมาตรการกีดกันทางการค้า พร้อมใช้โอกาสจากการลงทุนต่างประเทศพัฒนาเทคโนโลยี แรงงาน และผู้ประกอบการภายในประเทศ

จุดยืนไทย ต้องมากกว่าการไม่เลือกข้าง :

การเยือนของนายกรัฐมนตรีจีนครั้งนี้ จึงเป็นทั้งโอกาสขยายความร่วมมือและจังหวะสำคัญในการทบทวนบทบาทประเทศไทยท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของระเบียบโลก

โจทย์สำคัญ! ไม่ใช่จีนหรือสหรัฐฯ จะได้ประโยชน์จากความสัมพันธ์กับไทยมากกว่ากัน? แต่คือ…ไทยจะใช้ความสัมพันธ์กับทุกฝ่ายเพื่อสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจ เทคโนโลยี และความปลอดภัยของประชาชนได้เพียงใด?

การรักษาสมดุลอาจช่วยลดความเสี่ยงจากการแข่งขันของมหาอำนาจ ขณะที่การทูตเชิงรุกและการพึ่งพาความสามารถของตนเองมากขึ้น อาจช่วยขยายพื้นที่การตัดสินใจของประเทศไทยในระยะยาว

ในโลกที่มหาอำนาจต่างมีจุดยืนและผลประโยชน์ของตนเอง คำถามที่ประเทศไทยต้องตอบให้ชัด จึงไม่ใช่เพียงจะยืนอยู่ข้างใคร แต่จะยืนอยู่บนผลประโยชน์และหลักการใด และจะทำให้จุดยืนนั้นมีน้ำหนักบนเวทีโลกได้อย่างไร???.