กรมทรัพย์สินทางปัญญา เป็นเจ้าภาพเวทีอาเซียนร่วม WIPO ยกระดับระบบ PCT หนุนนักประดิษฐ์–ธุรกิจไทยคุ้มครองนวัตกรรมในต่างประเทศ เผยคำขอสิทธิบัตร PCT ของอาเซียนเพิ่มกว่า 2 เท่าในรอบ 10 ปี เดินหน้าพัฒนาบริการและเชื่อมเครือข่ายนวัตกรรม เปิดทาง SMEs–สตาร์ทอัพบุกตลาดโลก
นางสาวจิตติมา ศรีถาพร อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ เปิดเผยว่า ระบบ PCT เป็นกลไกความร่วมมือระหว่างประเทศภายใต้ WIPO ที่ช่วยอำนวยความสะดวกให้นักประดิษฐ์ นักวิจัย และผู้ประกอบการยื่นคำขอรับความคุ้มครองสิทธิบัตรในประเทศภาคีสมาชิกได้หลายประเทศพร้อมกัน เพิ่มโอกาสในการนำผลงานนวัตกรรมเข้าสู่ตลาดโลก โดยปัจจุบันมีประเทศในภูมิภาคอาเซียน 9 ประเทศเข้าเป็นสมาชิก PCT แล้ว ได้แก่ ไทย บรูไน กัมพูชา อินโดนีเซีย ลาว มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ และเวียดนาม โดยในปี 2559 มีสถิติคำขอ PCT จากประเทศอาเซียนประมาณ 1,200 คำขอ และเพิ่มขึ้นเป็น 2,500 คำขอในปี 2568 หรือเพิ่มขึ้นกว่า 2 เท่าในรอบ 10 ปี สะท้อนถึงความตื่นตัวและพัฒนาการด้านนวัตกรรมของภูมิภาค อย่างไรก็ดี ยังมีโอกาสที่จะส่งเสริมให้ผู้ประดิษฐ์และผู้ประกอบการใช้ประโยชน์จากระบบ PCT ได้มากขึ้น ซึ่งเป็นเป้าหมายร่วมกันของประเทศสมาชิก โดยกรมฯ มุ่งพัฒนาระบบบริการด้านทรัพย์สินทางปัญญาให้สะดวกรวดเร็ว มีประสิทธิภาพ และตอบสนองความต้องการของภาคธุรกิจ สอดคล้องกับทิศทางการขับเคลื่อนกรมฯ ภายใต้แนวคิด DIP One ที่มุ่งผสานพลังการทำงาน เพื่อส่งมอบบริการที่มีคุณภาพให้แก่ประชาชนอย่างแท้จริง
นางสาวจิตติมา กล่าวว่า การสัมมนาครั้งนี้ ผู้แทนสำนักงานทรัพย์สินทางปัญญาจากประเทศสมาชิกอาเซียนและผู้เชี่ยวชาญของ WIPO ได้ร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และประสบการณ์ในหลายมิติ ทั้งการเสริมสร้างศักยภาพด้านทรัพย์สินทางปัญญาและนวัตกรรม การแลกเปลี่ยนกลยุทธ์ส่งเสริมการใช้ระบบ PCT และการพัฒนาบริการที่เกี่ยวข้อง โดยเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมได้แบ่งปันแนวปฏิบัติ วิเคราะห์ความท้าทายในการดำเนินงานของแต่ละประเทศ และร่วมกันหาแนวทางพัฒนาระบบบริการให้สะดวกและตอบโจทย์ผู้ใช้งานมากขึ้น
พร้อมกันนี้ ได้เปิดเวทีให้ภาคธุรกิจไทยร่วมถ่ายทอดประสบการณ์การใช้ประโยชน์จากระบบ PCT และการบริหารจัดการทรัพย์สินทางปัญญา ผ่านกรณีศึกษาของบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ผู้ดำเนินธุรกิจด้านพลังงานและปิโตรเคมีในระดับนานาชาติ และบริษัท เมติคูลี่ จำกัด สตาร์ทอัพไทยที่เป็นผู้พัฒนาเทคโนโลยีทางการแพทย์ขั้นสูง โดยทั้งสองบริษัทได้ร่วมสะท้อนบทบาทของระบบ PCT ในการสนับสนุนภาคธุรกิจ ทั้งในด้านการคุ้มครองสิทธิและการต่อยอดผลงานสู่การใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ ช่วยให้ผู้แทนสำนักงานทรัพย์สินทางปัญญาเข้าใจความต้องการและความท้าทายของภาคธุรกิจได้ชัดเจนยิ่งขึ้น เพื่อนำไปพัฒนาระบบบริการให้สนับสนุนการเติบโตของนวัตกรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพ
อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา กล่าวเพิ่มเติมว่า ภายหลังการสัมมนาครั้งนี้ยังมีกิจกรรมศึกษาดูงาน ณ สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA โดยผู้แทนของ WIPO และประเทศสมาชิกอาเซียนได้ร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับแนวทางเชื่อมโยงการทำงานระหว่างหน่วยงานด้านทรัพย์สินทางปัญญาและหน่วยงานส่งเสริมนวัตกรรม เพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการ SMEs และสตาร์ทอัพให้สามารถนำผลงานไปขยายตลาดสู่ต่างประเทศ
นอกจากนี้ กรมฯ และ WIPO ยังเตรียมต่อยอดความร่วมมือผ่านการจัดงาน ASEAN Patent Analytics Workshop ในช่วงสัปดาห์ถัดไป เพื่อส่งเสริมการใช้ข้อมูลและการวิเคราะห์สิทธิบัตรเป็นเครื่องมือเชิงกลยุทธ์สำหรับการพัฒนาเทคโนโลยีและการตัดสินใจทางธุรกิจ สะท้อนแนวทางการทำงานที่เชื่อมโยงทั้งการคุ้มครองสิทธิ การเข้าถึงข้อมูลสิทธิบัตร และความร่วมมือระหว่างประเทศเข้าด้วยกัน โดยมุ่งสร้างเครือข่ายการทำงานของสำนักงานทรัพย์สินทางปัญญาในอาเซียนที่เข้มแข็ง เพื่อร่วมกันพัฒนาระบบนิเวศนวัตกรรมของภูมิภาคอย่างต่อเนื่อง
ทั้งนี้ ผู้ประกอบการ นักประดิษฐ์ และประชาชนที่สนใจเกี่ยวกับการยื่นคำขอสิทธิบัตรผ่านระบบ PCT สามารถขอรับคำปรึกษาแบบครบวงจรได้ที่ ศูนย์ให้คำปรึกษาด้านทรัพย์สินทางปัญญา (IP Advisory Center: IPAC) กรมทรัพย์สินทางปัญญา หรือสายด่วน โทร. 1368.
