(‘แบงก์รัฐ – แบงก์พาณิชย์’ ร่วมลงนามส่งข้อมูลออนไลน์ เปิดโจทย์ใครมีสิทธิ์เข้าถึงและใครตรวจสอบได้?)
สำนักงาน ป.ป.ช. จับมือธนาคารรัฐและธนาคารพาณิชย์ เชื่อมระบบรับ–ส่งข้อมูลเพื่อหนุนการไต่สวนและตรวจบัญชีทรัพย์สิน–หนี้สิน โจทย์หลังลงนามคือ จะได้ข้อมูลครบเร็วขึ้นกี่วัน และจะตรวจสอบย้อนหลังได้อย่างไรว่าใครเข้าถึงข้อมูลเพื่ออะไร?
เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ปปช.) ร่วมกับ สถาบันการเงินภาคธนาคาร ทั้ง…ธนาคารรัฐและธนาคารพาณิชย์ ลงนามบันทึกข้อตกลงที่สำนักงาน ป.ป.ช. สนามบินน้ำ โดยมี ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย (EXIM BANK) และ ธนาคารอาคารสงเคราะห์ (ธอส.) เป็น…ส่วนหนึ่งของผู้ร่วมลงนาม
โดย ข้อตกลงนี้ มุ่งเชื่อมโยงการรับ–ส่งข้อมูลผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อลดขั้นตอนและการใช้เอกสารกระดาษในการตรวจสอบ การไต่สวน และการตรวจบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินตามขอบเขตอำนาจกฎหมาย พร้อมลดขั้นตอนและการใช้เอกสารกระดาษ
โดย ข้อตกลงนี้ มุ่งเชื่อมโยงการรับ–ส่งข้อมูลผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อลดขั้นตอนและการใช้เอกสารกระดาษในการตรวจสอบ การไต่สวน และการตรวจบัญชีทรัพย์สินและหนี้สินตามขอบเขตอำนาจกฎหมาย พร้อมลดขั้นตอนและการใช้เอกสารกระดาษ
ลดเวลารอ :
ความร่วมมือครั้งนี้ มีที่มาจากงานที่ สำนักงาน ป.ป.ช. พัฒนาร่วมกับสมาคมธนาคารไทย มาก่อน ภายใต้ระบบ Financial Information System (FIS) ซึ่งใช้ แบบข้อมูลกลางสำหรับรับ–ส่งข้อมูล ในปี 2568 ทั้งนี้ สำนักงาน ป.ป.ช. ระบุว่า…ระบบอยู่ในขั้นทดสอบ โดยเน้นข้อมูลบัญชีเงินฝาก ส่วนข้อมูลสินเชื่อบุคคลและสินเชื่อธุรกิจเป็นประเด็นที่หารือเพื่อขยายขอบเขตในเวลานั้น
ประโยชน์ของแบบข้อมูลกลางจะเห็นชัด! เมื่อเจ้าหน้าที่ต้องตรวจข้อมูลจากหลายธนาคารในเรื่องเดียวกัน หากข้อมูลที่ได้รับมีรูปแบบสอดคล้องกัน ก็มีโอกาสลดเวลาจัดข้อมูลและลดการขอข้อมูลซ้ำ
“ตัววัด” ที่ตรงกับงาน จึงควรนับตั้งแต่…ส่งคำขอจนได้รับข้อมูลครบพอที่จะตรวจสอบต่อ แล้วเทียบกับระยะเวลาเดิม เพราะแม้…ธนาคารจะตอบกลับเร็ว แต่ถ้าเอกสารหรือข้อมูลสำคัญยังมาไม่ครบ งานไต่สวนก็ยังต้องรออยู่ดี
ข้อมูลไปถึงไหน :
การตรวจบัญชีทรัพย์สินและหนี้สิน ต้องเทียบสิ่งที่ผู้ยื่นแจ้งไว้กับข้อมูลจากแหล่งอื่นตามขอบเขตที่กฎหมายกำหนด หาก ระยะแรก “รับ–ส่ง” ได้เฉพาะ ข้อมูลบัญชีเงินฝาก ระบบก็จะช่วยให้ตรวจสอบทรัพย์สินส่วนนี้ได้คล่องขึ้น
ส่วนการตรวจสอบหนี้สินจะเดินหน้าได้เร็วเพียงใด? ยังต้องขึ้นอยู่กับว่า…ขอข้อมูลสินเชื่อผ่านช่องทางเดียวกันได้หรือไม่?
ประเด็นสำคัญที่ สำนักงาน ป.ป.ช. ควรตอบภายหลัง…พิธีลงนามกับ 2 ธนาคารของรัฐ (ธอส.และ EXIM BANK) จึงมี 3 ข้อ…
1.เริ่มรับ–ส่งข้อมูลจริงเมื่อไร?
2.ธนาคารใดพร้อมใช้งานแล้ว?
และ 3.ขอข้อมูลประเภทใดได้บ้าง?
จำนวนธนาคารที่ “ลงนาม” จะบอกขนาดของความร่วมมือ ส่วน จำนวนธนาคารที่ “ตอบคำขอจริงและส่งข้อมูลได้ครบ”สิ่งนี้ต่างหากที่จะบอกว่า…ระบบช่วยงานตรวจสอบได้มากเพียงใด???
เชื่อมข้อมูล วัดผลที่ไหน :
แนวทางของ นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรีและรมว.มหาดไทย ที่สั่งการให้…หน่วยงานรัฐเชื่อมข้อมูลและประสานกำลังเพื่อปราบการสวมสิทธิทางทะเบียน ทุนนอมินี และอาชญากรรมข้ามชาติ สะท้อนโจทย์เดียวกับที่ สำนักงาน ป.ป.ช. กำลังเผชิญในงานตรวจสอบทรัพย์สิน
เมื่อข้อมูลอยู่คนละหน่วยงาน การได้ข้อมูลครบเร็วขึ้น! ย่อมช่วยให้เจ้าหน้าที่เดินหน้าตรวจสอบได้เร็วขึ้น
สำหรับ ข้อตกลงกับธนาคาร ตัวเลขที่ควรจับตา นั่นก็คือ…เวลาตั้งแต่ส่งคำขอจนได้ข้อมูลครบพอใช้ตรวจสอบ เทียบกับก่อนเชื่อมระบบ
อีกด้านหนึ่ง การหารือเรื่อง “ภัยไซเบอร์” ในที่ประชุม สมช. ที่ นายกฯอนุทิน เป็นประธานเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ทำให้คำถามเรื่อง…การคุ้มครองข้อมูลมีน้ำหนักขึ้น!
สำหรับ ระบบรับ–ส่งข้อมูลของ ป.ป.ช. โจทย์อยู่ที่การกำหนดว่า…ใครมีสิทธิ์ขอและเปิดดูข้อมูล รวมถึงเมื่อเกิดข้อร้องเรียน ใครจะตรวจสอบย้อนหลังได้ว่าข้อมูลถูกเรียกใช้เพื่อเรื่องใด
ใครเปิดดู ใครตรวจสอบ :
เมื่อ ข้อมูลทางการเงินเดินทางเร็วขึ้น การกำกับสิทธิ์เข้าถึงต้องตรวจสอบได้ด้วย ตั้งแต่…ใครมีสิทธิ์?ยื่นคำขอ? ใครอนุมัติ? คำขอผูกกับเรื่องตรวจสอบใด? ไปจนถึง ใครเปิดดูหรือส่งต่อข้อมูล?
หากเกิดข้อร้องเรียน ผู้กำกับดูแลต้องย้อนตรวจได้ว่าเจ้าหน้าที่ใช้ข้อมูลตามวัตถุประสงค์ที่ขอไว้หรือไม่!!??
ในวันเดียวกัน ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) กำชับสถาบันการเงินให้เพิ่มการเฝ้าระวังภัยไซเบอร์และซักซ้อมแผนฉุกเฉินสำหรับระบบชำระเงินสำคัญ
ข่าวนี้…สะท้อนโจทย์ความปลอดภัยของภาคการเงินในภาพรวม
สำหรับ FIS (ใช้แบบข้อมูลกลางสำหรับรับ–ส่งข้อมูล) คำถามเฉพาะเจาะ อยู่ที่ สำนักงาน ป.ป.ช. และธนาคาร…บันทึกการเข้าถึงข้อมูลอย่างไร? และ ใครมีหน้าที่ตรวจสอบบันทึกนั้นเมื่อพบความผิดปกตินั้น?
หลังระบบเริ่มใช้งาน สำนักงาน ป.ป.ช. สามารถรายงานผลในภาพรวมได้โดยไม่เปิดเผยข้อมูลรายบุคคล เช่น ระยะเวลาที่ใช้ตั้งแต่ส่งคำขอจนได้ข้อมูลครบ และสัดส่วนคำขอที่ต้องติดตามซ้ำ
ส่วนกรณีที่มีข้อสงสัยเรื่องการเข้าถึงข้อมูล คำตอบต้องมาจากหลักฐานที่ตรวจย้อนหลังได้
ท้ายที่สุด! ความร่วมมือครั้งนี้…จะตอบโจทย์แค่ไหนอยู่ที่ 2 เรื่องที่พอจะวัดได้ นั่นคือ…1.เจ้าหน้าที่ได้ข้อมูลครบเร็วขึ้นกี่วัน และ 2.ทุกครั้งที่มีการเรียกดูข้อมูล สามารถตรวจสอบย้อนหลังได้หรือไม่ว่า…ใครใช้ข้อมูลเพื่ออะไร?.
