(ยสท. : ยุคที่ต้องปรับตัวสู่โลกสีเขียว โชว์ ‘วิชั่น-มิชชั่นใหม่’ มุ่งส่งออก-ธุรกิจใหม่ ฝ่าวิกฤตกำไรหด!) 

เทรนด์ใหม่ของโลก “สีเขียว – สุขภาพ” นำฉุด! กำไรธุรกิจบุหรี่หดตัวแรง! ยสท.ที่เคยมีมากถึง 8.9 พันล้านบาท เหลือเพียง 594 ล้านบาทในปีเดียว นี่คือสัญญาณชัดว่า…อุตสาหกรรมยาสูบไทยกำลังเผชิญแรงกดดันเชิงโครงสร้าง! จำต้องเร่งประกาศ “ปีแห่งการเปลี่ยนผ่าน” มุ่งสู่หนทาง…เร่งส่งออก แตกไลน์ธุรกิจใหม่ และขับเคลื่อนองค์กรภายใต้กรอบ ESG เดินหน้ารักษาเสถียรภาพรายได้รัฐและความยั่งยืนระยะยาว

โลกธุรกิจ…นับจากวันนี้และอนาคตเบื้องหน้า จะไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป??? ยิ่งกับเรื่อง…สุขภาพและความผูกพันกับโลกสีเขียว (ESG) ด้วยแล้ว…

ใครขวาง! มีแต่เสียหาย ล้มตาย และสูญพันธุ์!!!

ฉลาดสุด? คือ…การปรับตัว และเปลี่ยนแผนธุรกิจ…ให้ล้อไปกับกระแสโลกใหม่!!??

การแถลงข่าวผลการดำเนินงานปี 2568 พร้อมคำ ประกาศวิสัยทัศน์และพันธกิจใหม่ ของ การยาสูบแห่งประเทศไทย (ยสท.) เมื่อช่วงบ่ายวานนี้ (13 กพ.2569) ซึ่ง “ผู้ว่าการฯต้น” นายภูมิจิตต์ พงษ์พันธุ์งาม ได้ฉายภาพความเป็นจริงที่เกิดขึ้น!

สะท้อนภาพความเป็นไปของโลกปัจจุบันและอนาคตอันใกล้…

กับ ตัวเลขกำไรที่ลดลงถึง 94% สิ่งนี้…ไม่ได้เป็นเพียงผลประกอบการที่ถดถอยตามวัฏจักรเศรษฐกิจ หากแต่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของอุตสาหกรรมยาสูบโลกอย่างแท้จริง!

รายได้จากการจำหน่ายบุหรี่ของ ยสท. ที่ลดลงกว่า 43% ภายใต้บริบท “ตลาดบุหรี่ถูกกฎหมาย” ซึ่งหดตัวอย่างต่อเนื่อง ท่ามกลาง “กระแสสุขภาพ” ที่เข้มข้นขึ้น และ การขยายตัวของสินค้าผิดกฎหมายที่ “บั่นทอน” เสถียรภาพของธุรกิจ ยสท.

ส่งผลโดยตรงต่อ “รายได้หลัก” ขององค์กร และเมื่อ…ยอดขายลด กำลังผลิตต้องลด ต้นทุนต่อหน่วยจึงสูงขึ้น กลายเป็น…วงจร “กดดัน” ผลกำไรของ ยสท. อย่างยากจะหลีกเลี่ยงได้

ในบริบทเช่นนี้ การประกาศวิสัยทัศน์ใหม่ของ ยสท. ที่จะ “เป็นองค์กรชั้นนำด้านยาสูบที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมและการพัฒนาธุรกิจร่วมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และดำเนินงานตามหลัก ESG เพื่อการเติบโตอย่างยั่งยืน”

จึงไม่ใช่เพียง…ถ้อยคำเชิงภาพลักษณ์ หากเป็น…ความจำเป็นเชิงยุทธศาสตร์ เพราะโลกธุรกิจ…กำลังเคลื่อนเข้าสู่ “กติกาใหม่” ที่ให้ความสำคัญกับปัญหาด้าน…สิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาลอย่างเป็นระบบ

รวมถึง…การเข้าถึงตลาด การสร้างพันธมิตร และแม้แต่…ความชอบธรรมขององค์กร ล้วนผูกโยงกับมาตรฐาน ESG มากขึ้นในทุกๆ ปี

กลยุทธ์ระยะเร่งด่วน! ของ ยสท. นั่นคือ…การ “ย้ายสมรภูมิ” ผ่านการเพิ่มสัดส่วนการส่งออก โดยเฉพาะตลาดประเทศเพื่อนบ้านที่ยังมีอุปสงค์ และอัตรากำไรต่อหน่วยสูงกว่าการจำหน่ายในประเทศ

การจัดตั้ง “สำนักส่งออกและตลาดต่างประเทศ” เป็นสัญญาณที่ดีว่า…นับจากนี้ไป การส่งออกจะไม่ใช่กิจกรรมเสริมอีกต่อไป แต่ได้ถูก “ยกระดับ” ให้เป็นกลไกหลักในการประคองรายได้ในอนาคตอันใกล้

กับ ตัวเลขบุหรี่ส่งออก 870.73 ล้านบาท และใบยาส่งออก 417.21 ล้านบาท แม้ยังไม่สามารถทดแทนรายได้ในประเทศที่หายไป แต่สิ่งนี้…ได้สะท้อนทิศทางการกระจายความเสี่ยงที่ชัดเจนมากยิ่งขึ้น!!!

อย่างไรก็ตาม การพึ่งพาการส่งออกเพียงอย่างเดียว ไม่อาจตอบโจทย์ความยั่งยืนระยะยาวได้ หากประเทศคู่ค้า…มีทิศทางนโยบายสุขภาพที่เข้มงวดขึ้น! ตามกรอบ…องค์การอนามัยโลก ตลาดเหล่านั้น…ก็อาจจะ “หดตัว” เช่นเดียวกับไทย

ยุทธศาสตร์ส่งออกจึงเป็นเพียง…สะพานแห่งการเปลี่ยนผ่าน? มากกว่าจะเป็น…ปลายทางถาวร

อีกแกนหนึ่งของการ “ปรับตัว” ในครั้งนี้ของ ยสท. นั่นคือ…การขยายธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องและธุรกิจใหม่???

เห็นได้ว่า…แม้รายได้จากโรงพยาบาลสวนเบญจกิติฯ รวมถึงธุรกิจรับจ้างผลิตสิ่งพิมพ์ ธุรกิจยาเส้น และอสังหาริมทรัพย์ จะยังมีสัดส่วนที่ไม่สูงมากนัก เมื่อเทียบกับ…ธุรกิจยาสูบ

แต่ก็นับเป็น “ก้าวแรก” ของการลดการพึ่งพารายได้จากบุหรี่เพียงอย่างเดียว!!??

การประกาศพันธกิจใหม่ 4 ประการ โดยเฉพาะการ “สร้างรายได้จากธุรกิจยาสูบและธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องทั้งในและต่างประเทศ” สิ่งนี้…ได้สะท้อนความตั้งใจที่จะปรับโครงสร้างรายได้ให้หลากหลายขึ้น

“ไพ่ใบใหม่” ที่น่าจับตา นั่นคือ…การจับมือกับแบรนด์ซิกการ์ชั้นนำจากต่างประเทศ เพื่อพัฒนาใบยาซิกการ์คุณภาพสูง! ในพื้นที่จังหวัดเชียงรายและจังหวัดใกล้เคียง

การทดลองปลูกและเตรียมส่งออกในช่วงกลางปี 2569 บ่งชี้ถึงความพยายามที่จะ “ขยับ” จาก…ตลาดบุหรี่แมสสู่ตลาดพรีเมียม ที่สร้างอัตราผลกำไรต่อหน่วยสูงกว่าอย่างมาก

ซิกการ์ ถือเป็น “ตลาดเฉพาะกลุ่ม” ที่แข่งขันด้านคุณภาพและแหล่งผลิต มากกว่าปริมาณ

ดังนั้น การวางตำแหน่งของประเทศไทย ก้าวสู่การเป็น “ผู้ผลิตใบยาคุณภาพ” ในห่วงโซ่อุปทานระดับสากล ก็อาจ “เปิดโอกาส” ในการสร้างมูลค่าเพิ่มใหม่ ให้กับเกษตรกรและองค์กร

แต่ความสำเร็จนี้ ยังขึ้นกับ…มาตรฐานคุณภาพ การบริหารต้นทุน และความต่อเนื่องของความต้องการตลาดโลก ที่ ยสท.และพันธมิตรเกษตรกร จำต้องใส่ใจ! อีกด้วย

ในมิติ ESG นั้น ถือว่า…ยสท. ได้แสดงให้เห็นถึงความพยายามเชิงรูปธรรม! ทั้งการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก 2,428 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า การประหยัดค่าไฟฟ้ากว่า 9.8 ล้านบาท และการได้รับรางวัลด้านธรรมาภิบาลและความปลอดภัยในการทำงานหลายรายการ ในด้านสังคม

อีกทั้ง ยสท. ยังเป็น…องค์กรที่มีบทบาทดูแลเกษตรกรผู้ปลูกยาสูบกว่า 25,000 ครัวเรือน และแรงงานในห่วงโซ่อุปทานกว่า 100,000 คน ตลอดจนสนับสนุนร้านค้าถูกกฎหมายกว่า 400,000 รายทั่วประเทศ

ความพยายามเหล่านี้ ล้วนสะท้อนการมองภาพของ ESG เป็น…กรอบบริหารจัดการ ที่ไม่ได้เป็นเพียงแค่…เครื่องมือประชาสัมพันธ์

แต่เป็น…เป้าหมายปลายทางที่ ยสท.ยุคนี้ คาดหวังจะเดินเคียงข้างไปกับนโยบายของรัฐบาล ที่ได้ประกาศความชัดเจนไปแล้วก่อนหน้า โดยจะนำพา ประเทศไทยก้าวสู่ความเป็น Net Zero หรือ “การปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์” ภายในปี ค.ศ. 2050 (เร็วขึ้นถึง 15 ปี จากแผนการเดิมในปี ค.ศ. 2065)

อย่างไรก็ดี คำถามเชิงยุทธศาสตร์ ที่พึงมีต่อ ยสท.ในยุคของ “ผู้ว่าการฯต้น” กล่าวคือ…จะวางโครงสร้างรายได้ในอนาคตอย่างไร???? หากในอีก 3-5 ปีข้างหน้า สัดส่วนรายได้จากบุหรี่…ยังคงเป็น “ฐานหลัก” เกินกว่า 70%

 การปรับตัว…ก็อาจเป็นเพียงการ “ยืดเวลา” ในอุตสาหกรรมขาลง มากกว่า…การเปลี่ยนผ่านอย่างแท้จริง!!??

การเติบโตที่ยั่งยืนตามนิยาม ESG จำต้องอาศัย…การลดความเปราะบางจากธุรกิจหลัก ที่เผชิญแรงกดดันถาวร และสร้างแหล่งรายได้ใหม่ที่มีศักยภาพเติบโต โดยไม่ขัดแย้งกับ…ทิศทางสุขภาพโลก!!!

ปีงบประมาณ 2569 ที่ถูกนิยามว่าเป็น…“ปีแห่งการเปลี่ยนผ่าน” จึงเป็น “บททดสอบสำคัญ” ว่า…ที่สุด! แผนยุทธศาสตร์ส่งออก ธุรกิจใหม่ และซิกการ์เชียงราย จะสามารถ “ยกระดับ” กำไร และปรับโครงสร้างรายได้…ได้มากและต่อเนื่องเพียงใด?

หากทำได้สำเร็จ? สิ่งที่ ยสท. ทำ! ก็อาจจะกลายเป็น “กรณีศึกษา” ให้กับรัฐวิสาหกิจอื่นๆ ที่อยู่ใน…อุตสาหกรรมขาลง ซึ่งสามารถจะ “ปรับตัว” สู่โลกสีเขียว! ได้อย่างมีนัยสำคัญ

แต่หากไม่สามารถ “ขยายฐานรายได้ใหม่” ได้อย่างจริงจังล่ะก็? ความท้าทายที่จะมีตามมา…ก็อาจกลับมาในรูปของ “ผลกำไรตกต่ำเรื้อรัง” และคงต้อง ทนแบกรับกับ “แรงกดดัน!” เชิงนโยบาย…ที่เข้มข้นมากยิ่งขึ้น!!!

ในโลกที่กติกา…กำลังเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว? การปรับตัวของ ยสท. ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของ “องค์กร” เพียงอย่างเดียว หากมันยังเกี่ยวพันกับ…เสถียรภาพรายได้รัฐ ชีวิตเกษตรกร และความชอบธรรมของรัฐวิสาหกิจในสังคมที่ให้คุณค่ากับความยั่งยืนมากขึ้นทุกวัน

“เส้นทางสู่โลกสีเขียว” ของ ยสท. จึงไม่ใช่…ทางเลือก??? หากแต่เป็น…เงื่อนไขสำคัญของ “การอยู่รอด” ในระยะยาว นั่นเอง!!!.